Баланы мектепке неше жаста беру керек

Алты жаста мектепке асығыс беру оның болашағына қалай әсер етуі мүмкін?
Оқуға баруды кейінге қалдыру қандай артықшылықтар береді?
Балада оқуға деген сүйіспеншілікті өмір бойына қалай өшіріп алуға болады?

Өзіңізге адал сұрақтар қойыңыз:

Алты жаста бірінші сыныпқа бару туралы шешім қандай себептерге негізделген?

Мен баламды алты жасында мектепке оның шынымен дайын болғаны үшін беремін бе — әлде маған ыңғайлы болғандықтан немесе «басқалар солай істегендіктен» бе?

Бұл шешім оның болашағына қалай әсер етеді?

Ол кейін: «Мен сәтсізбін, оқу — ауыр, қиын, қызықсыз…» деп ойлай ма, әлде «Мен кез келген тапсырманы оңай орындаймын» дей ме?

Балаға оқу жеңіл әрі қызықты бола ма?

Спортқа, музыкаға, қызығушылық үйірмелеріне, белсенді ойындарға және достарымен қарым-қатынасқа уақыт бола ма?

Әлде ол бар уақытын үй тапсырмасын орындауға жұмсай ма?

Бұл тек жас туралы емес.

Бұл — өмір бойғы оқуға деген көзқарасты қалыптастыратын бастапқы қадам туралы.

Бала бірінші сыныпқа жай ғана жеке кезең ретінде бармайды, ол 9–11 жылға созылатын мектеп жолын бастайды.

Мектепке дайындық — физиологиялық және когнитивтік факторлардың жиынтығы. Егер олардың біреуі ескерілмесе, оқу өсу кеңістігіне емес, созылмалы күйзеліс көзіне айналады.

«Егер бала психоэмоционалдық және/немесе физикалық тұрғыдан дайын болмаса, оны бірінші сыныпқа бермеңіз.»

Ата-аналар былай деп сұрайды:

Егер қазір мектепке бермесек — тұтас бір жыл бойы оны қайда жібереміз? Балабақша енді алмайды, үйде қарайтын ешкім жоқ. Босқа сенделіп жүргені де обал. Оның үстіне, оқуды да, жазуды да біледі — баратын жері болмаған соң, бірінші сыныпқа бара бергені дұрыс шығар?

WUNDER academy жекеменшік мектебінің құрылтайшысы және академиялық директоры

Писаренко Руслана

Бұл шынымен де оңай жағдай емес.

Бірақ бала психологиялық немесе физикалық тұрғыдан дайын болмаса, мектеп ол үшін даму орны емес, керісінше, стресс көзіне айналуы мүмкін. Алдымен қиналады, кейін «мен бәрінен нашармын» деген ой келеді, соңында «мектепке барғым келмейдіге» ұласады. Осылайша, оқу процесі жаңалық ашу мен өсу алаңы емес, қашып құтылғысы келетін ауыр жүкке айналады.

Балаңыздың болашақ бүкіл өмірімен салыстырғанда бір жыл деген не тәйірі? Бір жыл бойы өсіп-жетілу мен толысу — бұл құрылыс алдындағы іргетас сияқты: алдымен мықты негіз қаланса, кейін қабырғалары да кез келген қиындық пен өзгеріске шыдас беретіндей берік болады. Бұл жыл оқуға және алдағы бүкіл өміріне сенімді тірек болады. Бұл уақыт босқа кетпейді, ол — нағыз қажеттілік.

WhatsApp-қа жазыңыз Telegram-ға жазыңыз

Қазір, технологиялар көз ілеспес жылдамдықпен өзгеріп жатқан заманда, болашақ мамандықтар санаулы жылдардың ішінде пайда болып, жойылып жатқан кезде, үнемі оқу, бейімделу және әлеммен бірге өзгеру қабілеті — ХХІ ғасырдың басты дағдыларының біріне айналып отыр.

Оқу енді «тапсырдым да ұмыттым» деген ұғым емес.

Егер бала ең басынан бастап оқудың қуаныш, қызығушылық және жетістік екенін сезінсе, ол бұл жолмен бүкіл өмірі бойы жеңіл жүре алады.
«Мектепке неше жаста бару керек?» деген сұрақ қарапайым болып көрінеді — бірақ тек алғашқы қарағанда ғана. Ата-аналар көбіне баланы бірінші сыныпқа мүмкіндігінше ертерек беруді мақсат етеді, ол оқу ырғағына тезірек бейімделсін деп ойлайды.

Алайда оқу — қысқа қашықтыққа жүгіру емес, марафон.

Мектепке тым ерте барған балалар уақыт өте келе оқуға деген қызығушылығын жоғалтып, шаршап, «тоқырай» бастайды.

Себебі қарапайым: мектеп жүктемесі тек зияткерлік емес, сонымен қатар эмоциялық және физикалық жетілуді талап етеді.

Егер оқу үдерісі басынан дұрыс қалыптаспаса, бұл қарлы кесек әсеріне әкеледі: бала бүгін тақырыпты түсінбейді, ертең тапсырманы орындай алмайды, өзіне деген сенімін жоғалта бастайды, сұрақ қоюды қояды, қателесуден қорқады — ақырында оқу үдерісінен толықтай «ажырап» қалады.
Ерте бастау қандай салдарға әкеледі

Бала алты жасында дайын болмай мектепке барса, бұл мынадай жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін:
Тез шаршау: күннің ортасына қарай бала зейінін жоғалтады.
Өзін-өзі бағалаудың төмендеуі: «бәрінің қолынан келеді, ал менікі келмейді».
Оқуға деген қызығушылықтың жоғалуы: мектеп қызығушылықпен емес, шаршау мен қиындықпен байланысады.
Эмоциялық күйіп кету: әсіресе орта буында айқын байқалады.
Психосоматика: шамадан тыс когнитивтік жүктеме мен күйзелістің салдарынан балалардың иммунитеті төмендейді, жиі суық тиеді, іш немесе бас ауыруы пайда болады.
Әлеуметтік алшақтық: эмоциялық жетілмегендік жыныстық жетілу кезеңінде ерекше байқалады, қатарластарының ортақ тақырыптары пайда болғанда, жасы кіші балалар өздерін жалғыз сезінеді.
Мектепке дайындық деген не

Психологтар, педагогтер және нейропсихологтар бұрыннан айтып келеді: баланы тек оқып, жазуға үйрету жеткіліксіз — оны жүйелі оқуға дайындау, оқуды үйрету маңызды.

Негізгі дағдылар:
Зейінді шоғырландыру – 15–20 минут бойы назарын бөлмей ұстай алу қабілеті.
Өзін-өзі реттеу – сабақта тыныш отыру, сөз бөлмеу, алаңдамау дағдысы.
Логикалық ойлау – талдау жасау, себеп-салдар байланысын түсіну, нұсқауларды ұғыну қабілеті.
Физикалық және әлеуметтік жетілу:
Басқа балалармен және ересектермен өзара әрекеттесе алу.
Физикалық төзімділік – 3–4 сағат бойы оқу ортасында қатты шаршамай бола алу.
Кестеге, күн тәртібіне, нақты құрылымға дайын болу.
Балаңыз физикалық тұрғыдан әлі толық жетілмеген болса, оны партаға отырғызуға асықпаңыз.

Мектеп жүктемесі — тек сабақтар ғана емес, сонымен қатар ұзақ уақыт отыру, ұсақ моторика, көзге түсетін күш.

Егер дене дайын болмаса — бұл қалыпқа және көру қабілетіне әсер етуі мүмкін. Кейін сколиоз, шаршау, бас ауруы, көзілдірік пайда болады. Не үшін?

Оған осы бір жылды күш жинауға беріңіз: көбірек қозғалыс, спорт, серуендер. Мықты әрі дені сау болып өссін — сонда оқу да жеңіл жүреді.

Егер баланың өмірде білімін қолдануға күші мен денсаулығы болмаса, ол білім не береді?
Егер күмәніңіз болса — баланың денсаулығы мен қызығушылығын тәуекелге тіккенше, бір жылға кейінге қалдырған дұрыс.

Бала дайын болған кезде мектеп қуаныштың, жаңалықтардың және дамудың кеңістігіне айналатынына біз сенеміз.

Есіңізде болсын — сіз балаңызды жай ғана бірінші сыныпқа емес, 9–11 жыл оқитын мектепке беріп отырсыз.

Ол қаншалықты жақсы бастаса, оның білім алу жолы соншалықты жеңіл әрі табысты болады.

WUNDER academy-де біз саналы ата-аналық ұстанымды қолдаймыз.

Асықпаңыз — балаға жетілуге уақыт беріңіз.

Сонда ол мектепті жай ғана бітіріп шықпайды — ол дамиды, жетістікке жетеді, оқуды қуанышпен және сеніммен жалғастырады.